دسته‌ها
بيماري‌ها مقالات

بیماری کوکسیدیوز در پرندگان

کارآفرین‌ها همواره یکی از جذاب‌ترین اشخاص هر جامعه‌ای هستند که الگوی بسیاری افراد نیز می‌شوند. یکی از زمینه‌های کارآفرینی در ایران، احداث و توسعه فضاهایی جهت تولید و پرورش دام و طیور به روش‌های نوین است. این صنعت در کنار تمام مزایا و ویژگی‌هایی که دارد، چالش‌هایی نیز به همراه دارد که در این مطلب به بیان برخی از آن‌ها می‌پردازیم. بروز بیماری در طیور، یکی از چالش‌هایی است که کارآفرین مرغدار با آن مواجه خواهد شد؛ بروز بیماری اتفاقی قابل پیشگیری است اما نمی‌توان به طور کامل تضمین کرد که رخ نخواهد داد، بنابراین شناخت بیماری‌ها و آمادگی مقابله با آن‌ها برای هر مرغداری ضروری است. بیماری کوکسیدیوز در طیور، یکی از بیماری‌هایی که پرندگان دچار آن می‌شوند.

بیماری-کوکسیدیوز-در-پرندگان

کوکسیدیوز را بهتر بشناسیم

بیماری کوکسیدیوز در طیور، عفونتی در روده است که به وسیله یک انگل تک سلولی به نام کوکسیدیا به وجود می‌آید. تمامی گونه‌های حیوانات ممکن است به کوکسیدیوز مبتلاء شوند، به خصوص هنگامی که حیوانات به صورت متراکم و در تعداد زیاد پرورش داده می شوند خطر ابتلاء به بیماری افزایش می‌یابد و در صورتی که مدیریت پرورش در سیستم متراکم ضعیف باشد امکان آلودگی دو چندان می‌گردد.

جهت مطالعه علمی‌تر می‌توانید به صفحه ویکی پدیا مراجعه کنید.

کوکسیدیوز در گاو و گوسفند

اگرچه دام‌ها مانند گاو و گوسفند نیز ممکن است به کوکسیدیوز مبتلاء شوند اما به علت صدمات بیشتری که این انگل به طیور وارد می‌کند و افت قابل توجهی که عملکرد اتفاق می‌افتد، این بیماری در طیور از اهمیت بیشتری برخوردار است. از آنجایی که انتقال بیماری از طریق خوردن اووسیت‌های دفع شده در مدفوع می‌باشد این بیماری در مورد گله‌هایی از طیور مانند جوجه‌های گوشتی و مرغ‌های مادر که روی بستر پرورش می یابند بیشتر مشاهده می‌شود. اکثر کوکسیدیاهای طیور متعلق به جنس ایمریا هستند.

گونه‌های مهم ایمریا که موجب کوکسیدیوز می‌شوند

میزبان ایمریا تا حد زیادی اختصاصی بوده و هر میزبان ممکن است با چندین گونه ایمریا که بیماری‌زایی مختلفی دارند و منحصر به آن میزبان هستند آلوده شود. هفت گونه مهم ایمریا که در ماکیان موجب ایجاد بیماری کوکسیدیوز می‌شوند عبارتند از: ایمریا تنلا (Eimeria tenella)، ایمریا برونتی (E. brunette)، ایمریا نکاتریس (E. necatrix)، ایمریا اسرولینا (E. acervulina)، ایمریا ماکسیما (E. maxima)، ایمریا میتیس (E. mitis) و ایمریا پراکوکس (E. praecox).

شایع‌ترین ایمریا

ظاهراً تمامی این هفت گونه در سراسر دنیا وجود دارند اما شایع ترین آنها ایمریا اسرولینا و ایمریا ماکسیما بوده و بیماریزاترین آنها ایمریا تنلا می‌باشد. هر یک از این سه گونه متداول ایمریا قسمت‌های خاصی از روده را درگیر می کنند. ایمریا اسرولینا در دوازدهه، ایمریا ماکسیما در ژوژنوم و ایلئوم و ایمریا تنلا در سکوم ها ایجاد عفونت می کنند. جراحات و خونریزی های روده در نهایت به صورت اسهال خونی قابل تشخیص می باشد.

پیشگیری از کوکسیدیوز

افزودنیهای خوراکی جهت کنترل و پیشگیری از بیماری کوکسیدیوز با توجه به اینکه بیماری موجب تلفات زیادی در گله های طیور می شود و درمان بیماری نیز بسیار پرهزینه و طولانی می‌باشد لذا پیشگیری از بیماری به مراتب بیشتر از درمان آن اهمیت دارد. جهت کنترل و پیشگیری از بیماری کوکسیدیوز روشهای مختلفی وجود دارد که از جمله می توان به رعایت بهداشت و کاهش رطوبت بستر، توجه به ژنتیک و توسعه سویه هایی از طیور که مقاوم تر هستند، استفاده از واکسن و دارو اشاره نمود. داروهای ضد کوکسیدیوز جهت پیشگیری از بیماری استفاده می شوند.

کوکسیدیوستات چیست؟

به ترکیباتی که مانع رشد کوکسیدیاها می شوند ولی آنها را نمی کشند کوکسیدیوستات گفته می شود و ترکیباتی که باعث کشته شدن این انگل‌ها می‌شوند کوکسیدیوسید نام دارند. در مجموع به ترکیباتی که به هر شکل بر ضد کوکسیدیاها عمل می‌کنند ضدکوکسیدیال گفته می‌شود. داروهای ضدکوکسیدیال شامل آنتی‌بیوتیک‌های یونوفر و داروهای شیمیایی هستند که به صورت افزودنی به خوراک طیور و به خصوص جوجه‌های گوشتی اضافه می‌شوند. یونوفرها یونوفرها مهمترین و مؤثرترین داروهای ضدکوکسیدیال هستند.

یونوفرها

یونوفرها فرآورده‌های تخمیری هستند که بر نقل و انتقال یون‌های یک و دو ظرفیتی از غشاء سلول تأثیر می‌گذارند. این مسأله موجب جذب مقدار زیادی از یونهای سدیم و پتاسیم توسط اووسیت‌ها می شود که در نتیجه آن فشار اسمزی داخل اووسیت افزایش یافته و موجب جذب مقدار زیادی آب می‌شود که در نهایت باعث تورم و پاره شدن غشاء سلولی اووسیت خواهد شد. یونوفرهایی که به عنوان ضدکوکسیدیوز مورد استفاده قرار می‌گیرند عبارتند از : موننسین، لازالوسید، سالینومایسین، ناراسین و مادورامایسین.

سولفانامیدها

سولفانامیدها ترکیبات گوگرد دار اولین محصولاتی بودند که برای درمان یا پیشگیری از کوکسیدیوز استفاده شدند. اما با توجه به اثرات کم و بیش سمی سولفانامیدها، مصرف مقادیر زیاد و یا استفاده مداوم از آنها موجب مسمومیت می‌شود. مهمترین سولفانامیدها، سولفاکوینواکسالین است که نیاز ویتامین K پرنده را چندین برابر افزایش می دهد. سولفانامیدها در تشکیل PABA (اسید پارا آمینو بنزوئیک) و اسید فولیک با انگل رقابت می کنند.

دلایل کمبود تیامین

در بسیاری از میکروارگانیسم‌ها PABA یک متابولیت اساسی به شمار می‌رود که در سنتز اسید فولیک نقش مهمی دارد. سولفونامیدها نیز به علت مشابه ساختمانی قادرند به جای PABA در واکنش وارد شوند و در نتیجه مشابه‌های اسید فولیک که از نظر عملکرد، تشابهی به اسید فولیک ندارند تولید می‌گردد و رشد باکتری‌ها مختل می‌شود. آمپرولیوم آمپرولیوم یک داروی ضد تیامین می باشد. آمپرولیوم موجب کمبود تیامین در اووسیت ها می‌شود اما با توجه به مقدار تیامین موجود در جیره، اغلب کمبود تیامین در پرنده دیده نمی شود مگر در حالتی که آمپرولیوم همراه با پودر ماهی بخوبی عمل آوری نشده مصرف شود. آنزیم تیامیناز موجود در پودر ماهی خوب عمل آوری نشده موجب کمبود تیامین می شود.

تاثیر نیکاربازین بر مرغ‌های تخمگذار

در ضمن آمپرولیوم نباید با جیره‌هایی که حاوی مقادیر زیادی کولین می باشند استفاده شود چون در اثر اختلاط این دو، اسید پیکریک تولید شده و دارو و کولین هر دو از دسترس خارج خواهند شد. نیکاربازین نیکاربازین از دیگر داروهای ضدکوکسیدیال مؤثر می باشد که استفاده از آن در جیره جوجه های گوشتی متداول است. استفاده از نیکاربازین در جیره مرغ‌های تخمگذار یا مادر موجب کاهش توانایی تولید مثلی آنها می‌شود.

نتیجه‌گیری 

همچنین در مرغهای تخم قهوه ای افزودن نیکاربازین به جیره موجب سفید شدن رنگ پوسته تخم مرغ پس از ۴۸ ساعت می شود. این از دست رفتن رنگ پوسته با قطع مصرف دارو به حالت طبیعی بر می‌گردد. در ضمن به نظر می رسد که نیکاربازین اثرات زیان آور تنش گرمایی را تشدید می نماید و باعث افزایش تلفات می شود. نیکاربازین اثر همکوشی متقابلی با ناراسین دارد. اثرات منفی نیکاربازین بر دستگاه تولید مثلی به صورت کاهش تولید تخم مرغ و وزن تخم مرغ و کاهش جوجه درآوری بروز می‌کند.
مکانیسم مولکولی که نیکاربازین از طریق آن بر روی تولیدمثل مرغ تأثیر می گذارد هنوز ناشناخته مانده است. سایر داروهای ضدکوکسیدیوز ضدکوکسیدیالهای کوئینولین و کلوپیدول انرژی متابولیسمی سیستم سیتوکروم کوکسیدیا را محدود می‌کنند. یونوفرهای پولی اتر توازن اسمزی سلولهای پروتوزوا را به وسیله تغییر نفوذپذیری غشاء سلول نسبت به کاتیونهای قلیایی معکوس می کنند.

گروه تولید محتوا دی جی ام تکنومیکس

دسته‌ها
بيماري‌ها مقالات

تاثیر زئولیت‌ها در درمان بیماری حیوانات

زئولیت‌ها را بهتر بشناسیم

زئولیت‌ها را می‌توان جز مواد معدنی دانست که آلومینوسیلیکات‌ها، عمده‌ی ساختار آن‌ها را تشکیل می‌دهند. این مواد معدنی، دارای ساختمان سه بعدی بوده و به صورت شبکه کریستالی شامل اکسیژن، آلومینیوم یا سیلیس می‌شوند. این واژه (زئولیت) در ابتدا توسط یک کانی شناس سوئدی، در سال ۱۷۵۶ ابداع شد. واژه زئولیت از ترکیب دو واژه یونانی جوش و سنگ تشکیل شده است.  در ادامه این مطلب به بیان تاثیر زئولیت‌ها در درمان بیماری حیوانات می‌پردازیم.

نقش زئولیت در بدن حیوانات

همان‌طور که بیان شد، زئولیت‌ها جزئی از مواد معنی هستند که از اکسیژن، آلومینیوم و یا سیلیس تشکیل شده‌اند. بررسی ها نشان داده است که زئولیت های طبیعی و مصنوعی علاوه بر نقش در بهبود عملکرد حیوان، در پیشگیری از مسمومیت با آمونیاک، فلزات سنگین، عناصر رادیواکتیو و کاهش نقایص اسکلتی متابولیک نیز مؤثر می باشند. زئولیت های مصرف شده توسط حیوان در بسیاری فرآیندهای بیوشیمیایی از طریق تبادل یونی، جذب و کاتالیز شرکت می کنند.

زئولیت‌ها و درمان بیماری حیوانات

در زیر به اثرات زئولیت ها بر برخی بیماریهای حیوانات مزرعه ای پرداخته می شود و مکانیسم های پیشنهادی این اثرات به طور خلاصه بیان می شوند.

کاهنده عوارض مایکوتوکسیکوز:

در سالهای اخیر آلودگی غلات و مواد خوراکی حیوانات با مایکوتوکسین ها به طور گسترده ای گزارش شده است.
یکی از جدیدترین روشهایی که جهت کاهش این آلودگی ها در دنیا استفاده می شود، کاربرد مواد جاذب خوراکی در جیره است که به مایکوتوکسین ها متصل شده و جذب آنها را از روده کاهش می دهند و مانع اثرات سمی آنها برای دامها و انتقال ترکیبات سمی به محصولات دامی می شوند.

پیشگیری کننده از سندرم اسهال:

مطالعات منتشر شده بسیاری وجود دارد که نشان می دهند تاثیر زئولیت‌ها در درمان بیماری حیوانات و استفاده از آن‌ها در جیره، بروز، شدت و مدت اسهال را در گوساله ها و خوکها کاهش می دهد.
مکانیسم دقیق این اثر تاکنون به درستی شناخته نشده است، البته مدارکی وجود دارد که استفاده از زئولیت ها موجب حذف عوامل متعددی که مستعد کننده و مسبب ناراحتی های گوارشی هستند می شوند.

مسمومیت با فلزات سنگین و جذب عناصر رادیواکتیو:

زئولیت ها به دلیل ظرفیت تبادل یونی بالایی که دارند به طور مؤثری برای پیشگیری از مسمومیت با فلزات سنگین در حیوانات بکار می روند.
پوند و همکاران(۱۹۸۳) دریافتند که افزودن کلینوپتیلولیت به جیره موشهای صحرایی آنها را در برابر سمیت سرب محافظت می کند هنگامی که نسبت کلینوپتیلولیت به سرب ۱۰ به ۱ باشد.

کاهش بروز عفونت های انگلی:

با توجه به نتایج آزمایشات انجام شده بر روی موشهای صحرایی و قابلیت تاثیر گذاری زئولیت ها بر عفونتهای انگلی، استفاده از آنها در سایر گونه های حیوانی نیز مورد بررسی قرار گرفت.
مطابق یافته های ولز و مک هاو (۱۹۸۳) استفاده از کلینوپتیلولیت به میزان ۱۰ درصد در جیره موشهای صحرایی درگیر شده با نماتد Nippostrongylus brasiliensis حذف انگل ها از روده را تسریع می نماید. بنابراین ولز وکیلداف (۱۹۸۵) بازگشت سریعتر فعالیت آنزیمهای آلفا دی گلوکوسیداز و آمینوپپتیداز روده را در موشهایی که با جیره حاوی ۵ درصد کلینوپتیلولیت تغذیه شده بودند و از عفونت N. brasiliensis رهایی یافته بودند مشاهده کردند.

امکان اثرات متقابل با داروها:

در واقع تاثیر زئولیت‌ها در درمان بیماری حیوانات و خاصیت جذب غیر اختصاصی و ظرفیت تبادل کاتیونی آن‌ها می تواند موجب خطراتی در ارتباط با قابلیت دسترسی داروهای مورد استفاده در برنامه های دارویی مزرعه که جهت افزایش عملکرد و حفظ وضعیت سلامت حیوانات انجام می شود گردد. رودریگز فونتز و همکاران(۱۹۹۷) قابلیت ایجاد اختلال یک زئولیت طبیعی را بر اثر ضد باکتریایی تتراسایکلین و کلرآمفیکول که در مقادیر حداقل پیشگیری کننده استفاده شده بودند مورد مطالعه قرار دادند.

نتیجه‌گیری

حضور همزمان زئولیت غنی از کلینوپتیلولیت-هیواندیت و ضد میکروبها در محیط کشت، میزان کل جلوگیری از رشد باکتری را افزایش نداد. به هر حال از دیدگاه داروشناسی و کلینیکی هیچ اثر متقابل روشنی میان زئولیت و داروی مشخصی که برای حفظ وضعیت سلامت دام بکار می رود تأیید نشده است. برعکس، کارهای اخیر پیشنهاد می کنند که زئولیتها به دلیل خاصیت بافری کردن محتویات روده حین عبور از قسمتهای مختلف دستگاه گوارش می توانند به منظور افزایش زیست فراهمی داروهای شناخته شده بکار روند.

دی‌جی‌ام تکنومیکس

شرکت دی جی ام تکنومیکس با بیش از ۱۴ سال سابقه فعالیت در زمینه تولید کنسانتره، سوپراستارتر و خوراک دام و طیور، اقدام به تولید محصولاتی مانند کنسانتره‌های طیور گوشتی و تخم گذار، مکمل‌های طیوری و سوپراستارتر‌های ویژه، متناسب با مناطق جغرافیایی مختلف (کوهستانی و جلگه‌ای) کرده است. مجموعه‌ی دی جی ام تکنومیکس، آمادگی خود را جهت همکاری و ارسال محصولات به نقاط مختلف ایران اعلام می‌دارد. جهت دریافت قیمت، اطلاعات بیشتر و همچنین دریافت نمایندگی، با ما در تماس باشید.

دی_جی_ام_تکنومیکس، تولیدکننده کنسانتره و خوراک طیور

twitter telegram